Cùng với sự thăng hoa và phát triển mạnh mẽ của đồng tiền số, trong giới đầu tư, một thuật ngữ mới được phổ biến gần đây đó là hội chứng FOMO hay còn có một cách gọi khác là hiệu ứng FOMO. Vậy fomo là gì? Nội dung bài viết ngắn gọn dưới đây hy vọng sẽ giúp bạn hiểu rõ thêm về nó.

Nếu bạn từng có tâm lý sợ bị bỏ lỡ mất một cơ hội nào, một thứ gì đó đến mức nó thôi thúc bạn đưa ra một hành động mà sau này khi nhìn nhận và đánh giá lại thì đó có thể là một hành động cảm tính và thiếu lý trí thì đó chính là hội chứng hay hiệu ứng FOMO. FOMO chính là tên viết tắt của cụm từ Fear Of Missing Out, dịch sát nghĩa có thể là là sợ bị bỏ lỡ.

Hội chứng FOMO trong đời sống hàng ngày

Cùng với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ, đặc biệt là các mạng xã hội, hội chứng FOMO có xu hướng ngày càng phổ biến.

Bạn bè của bạn sử dụng Iphone, với các tính năng đặc biệt không thể phủ nhận của nó như là gọi điện Facetime chất lượng tuyệt với hơn bất cứ ứng dụng nào, dùng tin nhắn tức thời instant message giữa người dùng Iphone với nhau, trong khi bạn lại không dùng Iphone. Điều đó làm cho bạn cảm thấy hình như mình bị bỏ lỡ mất cơ hội nắm bắt công nghệ và thế là dù mức thu nhập không cao nhưng bạn chấp nhận bỏ ra vài tháng lương để lên đời cho mình bằng một chiếc Iphone đời mới. Nhưng sau đó thực tế tính năng bạn sử dụng nhiều nhất sau đó chỉ là nhắn tin, gọi điện thoại và lướt web thông thường như các smartphone khác bạn đã dùng. Đó chính là biểu hiện của hội chứng hay hiệu ứng FOMO.

Bạn là người dùng Facebook và có xu hướng gần như hàng ngày hàng giờ lướt facebook chỉ để xem bạn bè có cập nhật tin tức gì mới không, hoặc đơn giản là thường xuyên lướt một vài trang web yêu thích để xem có những sự kiện “hot” nào đang diễn ra chỉ để có thông tin để có thể ngồi “tám” hàng giờ với lũ bạn của mình vì nếu không mình sẽ bị cho “lạc hậu” thì đó cũng chính là biểu hiện của hội chứng FOMO.

Các ứng dụng phát triển thương mại điện tử cũng đang tận dụng hiệu ứng FOMO này cho việc lôi kéo người dùng truy cập và sử dụng trang web hay ứng dụng của mình qua các chức năng gửi email tự động cho người dùng khi có sự kiện mới tất nhiên là với lời chào mời đăng ký nhận tin cho người dùng thường thấy là “không bỏ lỡ cơ hội …”

FUD là gì?

Nếu như hội chứng FOMO có thể mang lại kết cục tiêu cực lẫn tích cực thì FUD lại là một hội chứng chủ yếu mang lại kết cục tiêu cực. FUD viết tắt của từ Fear Uncertainty Doubt , hiểu nôm na là Sợ hãi – Không chắc chắn – Nghi ngờ. FUD là chiến thuật làm ảnh hưởng đến nhận thức của người tiếp nhận theo hướng gây ra sự sợ hãi, không chắc chắn và nghi ngờ. Chính vì vậy hậu quả của hội chứng hay hiệu ứng FUD là con người không còn sự sáng suốt trong quá trình ra quyết định.

Và đối với con người với bản chất “sống cộng đồng” tự nhiên của mình, sự ảnh hưởng của đám đông trong nhiều trường hợp vượt ra ngoài tầm kiểm soát của do vậy hiệu ứng FUD thường rất được sử dụng để lan truyền các tin tức giả mạo vì động cơ hay lợi ích cá nhân nào đó.

So với hiệu ứng FOMO thì hiệu ứng FUD lại thường rất được sử dụng trong lĩnh vực đầu tư.

Hội hứng FOMO và FUD trong lĩnh vực đầu tư

Rất dễ nhìn thấy hiệu ứng FOMO trong lĩnh vực đầu tư thông qua việc kích thích lòng tham của nhà đầu tư. Việc chậm đầu tư vào một lĩnh vực nào đang sốt (chứng khoán, bất động sản, bitcoin,…) làm cho một nhà đầu tư tiềm năng cảm thấy mình đang bị bỏ lỡ cơ hội và do vậy thường tìm mọi cách để “lên tàu” ngay.

Cái cảm giác bạn bè đang hưởng lợi nhuận khủng chỉ vì họ đầu tư sớm hơn mình trong khi mình thì chưa có gì cả rất dễ tạo ra hội chứng FOMO và nhiều khi quyết định đầu tư sau đó không còn mang tính lý trí nên kết cục thất bại thua lỗ là không thể tránh khỏi.

Hãy cùng nhìn lại thời kỳ vàng son của chứng khoán Việt Nam với đỉnh cao là tháng 03/2007. Thời điểm đó đi bất kỳ đâu gặp bất kỳ bạn bè nào cũng điều nghe đến những khoản đầu tư vào cổ phiếu với lợi nhuận tính bằng cấp số nhân, bị ảnh hưởng bởi hiệu ứng FOMO bạn rất nhanh chóng huy động vốn bằng mọi cách để kịp lên cùng chuyến đò “chứng khoán”, để rồi sau đó với công nghệ tung tin đồn thất thiệt sự lan tỏa nhanh chóng của hiệu ứng fud thông qua các tin đồn thất thiệt qua nhiều kênh khác nhau dẫn đến hoạt động bán đổ bán tháo mà những nhà đầu tư con non kinh nghiệm trở thành những miếng mồi béo bở cho các nhà đầu tư ‘kỳ cựu’ khác.

Cũng cần ghi nhận ở đây các tin tức ở đây không chỉ đến từ các tay đầu cơ mà có khi nó còn xuất phát từ các nhận định (khách quan) của các chuyên gia, nhà phân tích qua các phương tiện truyền thông đã góp phần lan tỏa tác động

Hiệu ứng FOMO và FUD hoàn toàn tương tự trong lịch sử bong bóng bất động sản không chỉ ở Việt Nam mà còn ở các nước khác trên thế giới. Hãy thử tưởng tượng tỷ suất lợi nhuận gấp 3 lần chỉ trong vòng 1 năm đầu tư của bạn bè mình liệu có làm kích thích lòng tham của bạn hay không?

Hay mới đây nhất là thị trường tiền số, bitcoin. Xu hướng tăng ngoạn mục từ mức giá giao dịch đồng tiền bitcoin (BTC) đầu tiên và cao nhất trong năm 2010 chỉ là $0,39 thì đến năm 2017 một BTC đã có giá $20.000 ( cuối năm 2017). Sự bùng nổ của bitcoin một lần nữa lại tạo ra hiệu ứng fomo với tin tức về đầu tư vào BTC trên các diễn đàn mạng xã hội. Không ít nhà đầu tư đã bỏ số tiền khá lớn để chỉ mua được 1 vài BTC nhưng đến tháng 12/2017 BTC đã giảm đến mức 70%, 1 BTC chỉ còn dao động quanh $6.200. Giá BTC hiện nay (thời điểm 01/2019) ở mức trung bình quanh $3.426.

Làm gì để vượt qua hiệu ứng FOMO và FUD?

Hội chứng FOMO và FUD là rất phổ biến trong lĩnh vực đầu tư. Để có thể tự trang bị cho mình kiến thức lẫn kinh nghiệm bài viết này xin được kết thúc với những lời khuyên đã được nhiều nhà đầu tư thành công khuyến cáo:

  • Xác định phong cách đầu tư của chính mình. Bạn là người theo trường phái đầu tư ngắn hạn (đầu cơ, lướt sóng) hay là nhà đầu tư dài hạn. Nếu là ngắn hạn FOMO và FUD có thể giúp bạn có lãi nhưng với đầu tư trung và dài hạn nó chỉ mang lại thiệt hại cho bạn.
  • Kiên định với chiến lược đầu tư đã đề ra của mình. Biết cắt lỗ thoát ra ngoài thị trường khi thị trường sụt giảm quá ngưỡng đề ra của mình cũng như đã đạt mức lợi nhuận kỳ vọng của mình thì hiện thức hóa nó.
  • Và cuối cùng là hãy ghi nhớ lợi nhuận không dành cho tất cả mọi người. Lợi nhuận của người này có thể là khoản lỗ của người khác. Hãy biết “tham lam khi thị trường sợ hãi và ngược lại”

Chơi Crypto chúc các bạn vững chắc về mặt tinh thần cũng như kiến thức để không bị ảnh hưởng bởi tâm lý đám đông trong khi quyết định bỏ vốn theo một dự án blockchain hay một loại tiền ảo nào đó. Nghiên cứu và bám vào thực tế, các con số vẫn là lựa chọn thông minh và giúp giảm thiểu rủi ro nhiều nhất cho bất cứ trader nào.